Coöpetitie

Voor vereniging 3.0 staat het stimuleren van innovatie binnen de sector centraal. Maar, innovatie via branche-en beroepsverenigingen: kan dat wel? Brancheverenigingen onderscheiden zich van andere samenwerkingsverbanden doordat sprake is van samenwerking tussen concurrenten, ook wel aangeduid als coöpetitie. Aangezien alle leden actief zijn binnen dezelfde markt is onderlinge kennisdeling – een belangrijk criterium voor innovatie – vaak gemakkelijker: leden spreken immers dezelfde taal. Daarnaast hebben leden te maken met dezelfde marktcondities en daarmee ook met soortgelijke kansen en bedreigingen. Leden kunnen elkaar dan helpen bij innovaties die mogelijkheden of oplossingen bieden voor deze gedeelde marktcondities.

Er kleven echter ook nadelen aan coöpetitie. Ten eerste komen nieuwere, ‘radicale’ innovaties eerder tot stand wanneer er kennis gedeeld wordt die meer divers is: nieuwe kennis, van bijvoorbeeld partners buiten de branche, is nodig om de innovatiecapaciteit te bevorderen. Deze kennis ontbreekt vaak in de grote, minder diverse achterban van een branchevereniging.
Een tweede nadeel is dat samenwerking tussen concurrenten protectionisme in de hand kan werken omdat opportunisme op de loer ligt. Kennisdeling betekent namelijk dat leden ook kennis kunnen ‘kwijtraken’ aan concurrenten, waarbij zij het risico lopen dat hun samenwerkingspartners misbruik maken van hun openheid. Wanneer leden besluiten hierom kennisdeling te beperken, kan dat een belemmering vormen voor innovatie.

Toch zijn er veelbelovende bewegingen in verenigingsland te signaleren waaruit blijkt dat samenwerking tussen concurrenten een groot succes kan worden én waarin de vereniging een cruciale rol heeft gespeeld. Concurrenten blijken zeer succesvol complementair te kunnen zijn: zij maken de taart groter en gaan vervolgens weer verder met hun strijd om de taartpunten. Onderling vertrouwen stimuleert kennisdeling en blijkt daarom cruciaal te zijn voor het succes van een innovatieproject.

Wat doet Van Spaendonck BrancheAdvies met Coöpetitie?

  • Creëren van nieuwe platforms binnen verenigingen
  • Delen van kennis en ervaringen en best practices tussen verenigingen